Program Czyste Powietrze - co warto wiedzieć?

Edyta Wara-Wąsowska
Edyta Wara-Wąsowska

Data publikacji: 04.11.2022, Data aktualizacji: 23.11.2022

10 minut czytania

Średnia ocen 4/5 na podstawie 46 głosów

Program Czyste Powietrze
Jak skorzystać z Programu Czyste Powietrze? Jak otrzymać dofinansowanie na wymianę pieca lub remont? Sprawdź porady ekspertów.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • jaki jest cel programu i kto może starać się o dofinansowanie
  • jakie warunki trzeba spełnić, by uzyskać dopłatę
  • gdzie i do kiedy złożyć odpowiedni wniosek

Na czym polega program Czyste Powietrze?

W trosce o zdrowie, klimat i środowisko polski Rząd uruchomił kompleksowy program priorytetowy Czyste Powietrze, którego pula środków wynosi 103 mld zł. Celem programu jest poprawa efektywności energetycznej oraz zmniejszenie lub uniknięcie emisji pyłów i innych zanieczyszczeń emitowanych przez domy jednorodzinne.

W założeniu program ma zachęcać osoby fizyczne do inwestowania w nowsze, bardziej sprawne i ekologiczne urządzenia grzewcze, wymianę stolarki zewnętrznej czy docieplenia budynków, by w efekcie mieć mniejszy udział w zanieczyszczaniu środowiska, ale też wydawać mniej na ogrzewanie. Korzyści z likwidacji kopciuchów są wszechstronne, a najszybciej dostrzegalne dla środowiska, zdrowia i finansów.

Pod koniec 2019 r. rozpoczął się nabór wniosków o dofinansowanie, a program realizowany będzie aż do roku 2029. Przewidziane formy dofinansowania to dotacja, dotacja z prefinansowaniem i pożyczka, przy czym można skorzystać z obu form równocześnie – nawet do pokrycia pełnej wartości kosztów kwalifikowanych dla realizacji działań objętych umową. 

Czyste Powietrze - grafika

Dotacja

Dofinansowanie najczęściej wypłacane jest na zasadzie refundacji poniesionych kosztów. W praktyce oznacza to, że po złożeniu wniosku o dofinansowanie można ponosić wydatki związane z realizowanym przedsięwzięciem objętym umową, a następnie przedstawić zebrane dokumenty księgowe celem ich rozliczenia.

W przypadku uznania przedstawionych wydatków za kwalifikowane, czyli poniesione zgodnie z zasadami określonymi dla realizacji programu Czyste Powietrze, następuje zwrot kosztów na konto beneficjenta. W programie przewidziano też możliwość wypłaty środków bezpośrednio na konto wystawcy dokumentu księgowego, czyli np. dostawcy i wykonawcy montażu nowego źródła ciepła.

Wówczas nie ma konieczności zebrania środków na pokrycie kosztów realizowanego zadania. Jednak ze względu na długotrwały proces rozliczania programu, jest to dość ryzykowne rozwiązanie. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że w przypadku przelewu na konto wykonawcy robót niezbędne będzie podpisanie z nim umowy, w której poza zakresem zlecanych usług, wskazany będzie jego nr rachunku bankowego.

Dotacja z prefinansowaniem

W ramach programu Czyste Powietrze można się również ubiegać o dotację z prefinansowaniem. W ramach prefinansowania wypłacana jest zaliczka w wysokości maksymalnie 50 proc. przyznanej dotacji przypadającej na dany zakres przedsięwzięcia. Pozostała część dofinansowania wypłacana jest już po zrealizowaniu inwestycji przez beneficjenta.

Dotacja z prefinansowaniem jest zatem ciekawą opcją dla osób, które nie mają wystarczających środków własnych na zrealizowanie całości prac termomodernizacyjnych. Okres realizacji inwestycji dla dotacji z prefinansowaniem wynosi 18 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie. 

Dotacja - Program Czyste Powietrze

Kredyt z dotacją

W ramach programu Czyste Powietrze można również ubiegać się o kredyt, z którego środki można przeznaczyć na termomodernizację budynku. W połowie kwietnia 2021 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisał umowy z częścią banków. Do tej pory kredyty uruchomiły m.in. Alior Bank, BOŚ Bank, Santander Consumer Bank, Credit Agricole, BNP Paribas i banki BPS.

Osoby, które chcą wziąć kredyt w ramach programu Czyste Powietrze mogą pożyczyć maksymalnie 100 tys. zł. Należy przy tym zaznaczyć, że kredyt Czyste Powietrze jest instrumentem finansowym z dotacją na częściową spłatę kapitału. Po przyznaniu kredytu, należy złożyć w banku wniosek o dotację z programu Czyste Powietrze.

Bank z kolei składa w imieniu kredytobiorcy wniosek o dotację do właściwego terytorialnie wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Po otrzymaniu pozytywnej decyzji o przyznaniu dotacji, bank wypłaca klientowi środki przyznane w ramach kredytu. W przypadku gdy kredyt jest zabezpieczony gwarancją BGK, to jego wypłata następuje dopiero po podpisaniu umowy dotacji.

Osoba wnioskująca o kredyt z dotacją na częściową spłatę musi pamiętać, że inwestycja powinna zostać zrealizowana w ciągu 18 miesięcy - licząc od dnia złożenia wniosku o dotację. Po zakończeniu prac termomodernizacyjnych konieczne jest złożenie wniosku o ich rozliczenie. Jeśli weryfikacja przedstawionych dokumentów przebiegnie pomyślnie, fundusz wypłaca dotację. Środki trafiają bezpośrednio na rachunek kredytu - bank księguje je na poczet spłaty. 

Do kogo jest skierowany program?

Beneficjentami programu Czyste Powietrze są osoby fizyczne, które są właścicielami lub współwłaścicielami budynku jednorodzinnego lub domu w zabudowie szeregowej/bliźniaczej. Konieczne jest również spełnienie kryterium dochodowego - przeciętny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie może przekroczyć kwoty:

  • 900 zł w gospodarstwie wieloosobowym oraz
  • 1260 zł w gospodarstwie jednoosobowym.

Do uzyskania wsparcia w ramach programu kwalifikują się również osoby, które nie spełniają kryterium dochodowego, ale mają ustalone prawo do otrzymywania zasiłku stałego, okresowego, rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego. 

Program Czyste Powietrze - do kogo jest skierowany?

O jakie wsparcie można ubiegać się w ramach programu?

W ramach programu można ubiegać się o otrzymanie dofinansowania (dotacji), dotacji z prefinansowaniem lub kredytu Czyste Powietrze z dotacją na częściową spłatę kapitału. 

Ile wynosi dofinansowanie w ramach programu Czyste Powietrze?

Program Czyste Powietrze przewiduje dofinansowanie w wysokości zależnej od miesięcznego dochodu na członka gospodarstwa domowego. W przypadku podstawowego poziomu dofinansowania można uzyskać łącznie do 30 tys. zł dotacji dla kosztów kwalifikowanych.

Przy podwyższonym poziomie dofinansowania kwota ta wzrasta do 37 tys. zł (lub łącznie do 47 tys. zł w przypadku dotacji z prefinansowaniem). Część beneficjentów może natomiast ubiegać się o najwyższy poziom dofinansowania - łącznie do 69 tys. zł (lub 79 tys. zł w przypadku dotacji z prefinansowaniem).

Należy przy tym pamiętać, że obowiązują limity dla poszczególnych kosztów. Na przykład przy podstawowym poziomie dofinansowania dotacja do pompy ciepła powietrze/woda to maksymalnie 30 proc. poniesionych kosztów - i jednocześnie nie więcej niż 9 tys. zł. Maksymalne dotacje dla wybranych kategorii kosztów kwalifikowanych w ramach programu Czyste Powietrze można sprawdzić na rządowej stronie. 

Warto jednocześnie pamiętać, by przed przystąpieniem do Programu warto zapoznać się nie tylko z podstawowymi zasadami przyznawania dofinansowania, lecz również z wymaganiami technicznymi dotyczącymi objętych refundacją kotłów, stolarki zewnętrznej czy materiałów termoizolacyjnych. Reguły realizacji programu są ogólnodostępne - aby szybko i sprawnie pozyskać środki z finansów publicznych, należy ich po prostu przestrzegać.

Program Czyste Powietrze wdrażany jest przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej właściwe terytorialnie dla lokalizacji realizowanego przedsięwzięcia. Warto zaznaczyć, że instytucje te udzielają bezpłatnych porad dotyczących realizacji zadań dofinansowanych w ramach rządowego programu.

Warto skorzystać z ich oferty, ponieważ na rynku pojawia się mnóstwo firm i doradców, którzy niekoniecznie dostosowują swoją ofertę do wymogów aktualizowanego co rusz programu. Z Funduszami współpracują poszczególne gminy, których pracownicy zostali przeszkoleni, by udzielać zainteresowanym programem fachowego wsparcia blisko miejsca ich zamieszkania.

ile wynosi dofinansowanie w ramach programu Czyste Powietrze

Gdzie i kiedy składać wnioski o dofinansowanie?

Wniosek o dofinansowanie w ramach programu Czyste Powietrze można złożyć zarówno online jak i w urzędzie. Aby złożyć wniosek przez internet, należy wejść na stronę gov.pl, a następnie przejść do zakładki “Nieruchomości i środowisko” oraz wybrać opcję “Skorzystaj z programu Czyste Powietrze”. W przypadku dotacji z prefinansowaniem należy z kolei zalogować się w systemie Generator Wniosków o Dofinansowanie. W przypadku kredytu z dotacją wniosek należy złożyć bezpośrednio w banku. 

Podpisywanie umów o dofinansowanie w ramach programu Czyste Powietrze potrwa do 31 grudnia 2027 r. - osoby planujące termomodernizację swoich domów mają zatem jeszcze sporo czasu na złożenie wniosku. 

Na co zwrócić uwagę przy składaniu wniosku?

Rozliczenie z funduszem

Osoby, które znalazły się w gronie beneficjentów programu muszą jeszcze pamiętać o rozliczeniu się z funduszem po przeprowadzeniu prac inwestycyjnych - w innym wypadku nie otrzymają dofinansowania. Przed przystąpieniem do rozliczenia należy przyjrzeć się ponownie dokumentom programowym, które obowiązywały na dzień składania aplikacji. Program podlega zmianom i niektóre wymogi dotyczące rozliczania wydatków różnią się w zależności od jego wersji.

Wyłączenie źródła ciepła

Stałym wymogiem warunkującym wypłatę dofinansowania dla właścicieli nieruchomości istniejących jest udowodnienie trwałego wyłączenia z użytkowania starego źródła ciepła. Oznacza to, że należy wykazać pozbycie się kopciucha czy odłączenie od instalacji centralnego ogrzewania pieca kaflowego, kominka lub innego mało efektywnego i nie spełniającego norm środowiskowych źródła ciepła.

W przypadku starego kotła na węgiel, biomasę, pieca wolnostojącego typu koza lub trzonu kuchennego wymagane jest złożenie kopii imiennego dokumentu zezłomowania, czyli formularza przyjęcia odpadów metali, o którym mowa jest w ustawie z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (zob. art. 102).

Prawidłowo wypełniony dokument

Ważne, aby dokument był wystawiony na dotowanego i kompletnie uzupełniony – zawierał między innymi dane dotyczące podmiotu przekazującego odpad, przyjmującego go jak i miał wskazane cechy samego odpadu, takie jak jego rodzaj, źródło pochodzenia, kod, masa i wartość.

Natomiast w przypadku odłączania pieca kaflowego czy kominka do wniosku o płatność stanowiącego rozliczenie dofinansowania należy przedłożyć oświadczenie dotyczące odłączenia starego źródła ciepła. Można dodatkowo wykonać zdjęcia, które udokumentują stan przed i po realizacji inwestycji.

prawidłowo wypełniony dokument

Spełnienie warunków technicznych

Właścicieli budynków nowobudowanych, którzy uzyskali dofinansowanie np. na montaż przyjaznego środowisku źródła ciepła, obowiązuje wykazanie, że przegrody w domu spełniają na dzień zakończenia przedsięwzięcia wymagania dla przegród określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065) obowiązujących od 31 grudnia 2020 roku.

Oznacza to, że budynek spełnia zaostrzone warunki techniczne związane z energooszczędnością budynków, które obowiązują od 2021 roku. Jeśli dane dotyczące przegród nie wynikają wprost z charakterystyki energetycznej budynku, która powinna stanowić załącznik do projektu budowlanego, na etapie rozliczenia można złożyć odpowiednie oświadczenie kierownika budowy, który nadzorował inwestycję objętą dofinansowaniem.

Dokumentacja zakupów

Przy wnioskowaniu o wypłatę środków w ramach Programu Czyste Powietrze ważne jest właściwe udokumentowanie poczynionych zakupów. Przy rozliczaniu należy zwrócić uwagę na okres kwalifikowalności kosztów, zależny od daty złożenia wniosku o dofinansowanie.

Dla wniosków złożonych do 30 czerwca 2019 r. okres ten liczony jest do 12 miesięcy wstecz od dnia złożenia wniosku (jednaj nie wcześniej niż 01.01.2018 r.), natomiast dla wniosków złożonych od 1 lipca 2019 r. okres kwalifikowalności liczony jest od dnia złożenia wniosku, z wyłączeniem kosztów dokumentacji projektowej, audytu energetycznego czy specjalistycznych ekspertyz.

Istotne jest również, by przedstawiane dowody księgowe dotyczące poniesionych wydatków były wystawione imiennie na beneficjenta programu. Dodatkowo w przypadku gdy starasz się o refundację poniesionych wydatków i zwrot kosztów na twój rachunek bankowy, powinieneś udowodnić opłacenie wszystkich składanych na potrzeby rozliczenia faktur i rachunków.

Samo wskazanie formy płatności nie jest wystarczające – na dokumentach powinna być naniesiona adnotacja np. zapłacono albo załączone dowody ich opłacenia, np. KP czy potwierdzenie wykonania przelewu.

Program Czyste Powietrze - dokumentacja

Protokół odbioru robót

Innym dokumentem wymaganym w załączeniu do wniosku o płatność jest protokół odbioru robót wykonawcy, spisany na druku obowiązującym w programie Czyste Powietrze. Protokół powinien być podpisany przez Wykonawcę, któremu zlecono realizację dofinansowanych zadań i przez inwestora - czyli Beneficjenta.

Jeśli prace realizowane były bez udziału podmiotów zewnętrznych - we własnym zakresie, Beneficjent powinien dostarczyć protokół, w którym jako wykonawcę i inwestora wskazuje siebie. Z protokołów powinny wynikać koszty realizacji poszczególnych zadań objętych umową dotacji, termin ich realizacji i odbioru.

Potwierdzenie zgodności instalacji

Wypłatę dofinansowania warunkuje również potwierdzenie zgodności zainstalowanego ciepła, stolarki zewnętrznej, materiałów użytych do docieplenia czy innych elementów objętych dofinansowaniem z wymaganiami określonymi w Programie. Są to certyfikaty, etykiety energetyczne, zaświadczenia producenta czy karty produktu.

Przykładowo dla kotłów na paliwa stale należy dołączyć dokument wskazujący spełnienie przez kocioł co najmniej wymagań określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1189 z 25 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dot. ekoprojektu dla kotłów na paliwa stałe.

Warto zwrócić na to szczególną uwagę, ponieważ wielu sprzedawców wykorzystuje niewiedzę kupujących i pod pretekstem promocji wyzbywa się kotłów nie spełniających norm określonych dla realizacji Programu. W efekcie wiele osób dopiero na etapie rozliczenia umowy dowiaduje się, że nie odzyska zainwestowanych pieniędzy.

Program Czyste Powietrze - statystyki

Na rządowej stronie poświęconej programowi można sprawdzić statystyki dotyczące Czystego Powietrza - są one aktualizowane co tydzień. 

Z aktualnych statystyk wynika, że w okresie od 19 września 2018 r. do 7 października 2022 r.:

  • Złożono łącznie 508 769 wniosków.
  • Dofinansowanie z wniosków w tym okresie wyniosło 9 415 159 454 zł.
  • Podpisano 433 566 umów (a dofinansowanie z umów wyniosło 7 711 172 145 zł) i wypłacono już 3 599 420 571 zł
na czym polega program Czyste Powietrze

Podsumowanie

Program Czyste Powietrze pozwala właścicielom lub współwłaścicielom budynków jednorodzinnych (albo domów w zabudowie szeregowej/bliźniaczej) uzyskać dofinansowanie do prac termomodernizacyjnych i wymiany źródeł ciepła na paliwo stałe na nowoczesne źródła ciepła spełniające najwyższe normy.

Program cieszy się dużym zainteresowaniem, co najlepiej odzwierciedlają statystyki. Pewną przeszkodą może być jednak kryterium dochodowe, które wyłącza spore grono osób potencjalnie zainteresowanym termomodernizacją budynku z możliwości otrzymania finansowania na ten cel.

Jak uzyskać dofinansowanie do fotowoltaiki? Sprawdź

Edyta Wara-Wąsowska
Edyta Wara-Wąsowska

Dziennikarka i copywriterka z dziesięcioletnim doświadczeniem w tworzeniu treści dla mediów online, agencji reklamowych i klientów indywidualnych. Specjalizuje się w treściach z zakresu nieruchomości, finansów i prawa.

Subskrybuj RynekPierwotny.pl w Google News

PODZIEL SIĘ:

OCEŃ ARTYKUŁ:

Komentowanie dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników.

    Artykuły powiązane

    Regionalne

    Rynek nieruchomości

    Wiadomości

    Wnętrza

    Inne

    Udostępnij
    Twoja przeglądarka nie jest obsługiwana

    Nowa odsłona RynkuPierwotnego została stworzona w oparciu o najnowsze technologie zapewniające szybsze działanie serwisu i maksymalne bezpieczeństwo. Niestety, Twoja aktualna przeglądarka nie wspiera tych technologii.

    Sugerujemy pobranie najnowszej wersji jednej z poniższych wyszukiwarek: