Jakie normy reguluje prawo budowlane?

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie są najważniejsze przepisy prawa budowlanego,
• co reguluje ustawa Prawo budowlane,
• kto nadzoruje realizację prawa budowlanego. 

Czym jest prawo budowlane?

Przepisy ustawy - Prawo budowlane regulują kwestie dotyczące procesu budowlanego, począwszy od czynności i formalności, jakich inwestor musi dopełnić, by rozpocząć budowę (i nie dopuścić się samowoli budowlanej), aż po realizację robót i oddanie inwestycji do użytku. Ustawa określa przy tym wszystkie obowiązki inwestora, w tym również te, których musi dopełnić już po ukończeniu budowy. Oprócz tego przepisy prawa budowlanego określają procedury związane z przebiegiem prac modernizacyjnych i rozbiórką budynków. 

Warto jednocześnie mieć na uwadze, że normy prawne, dotyczące procesu budowlanego, są określane nie tylko poprzez ustawę Prawo budowlane. Oprócz tego odpowiednie przepisy znajdują się też m.in. w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska czy w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r.  gospodarce nieruchomościami. Niezwykle istotnym aktem prawnym dla branży budowlanej jest również rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. 

Przestrzeganie prawa budowlanego przez inwestorów nadzorują Powiatowe Inspektoraty Nadzoru Budowlanego. 

Jakie są najważniejsze przepisy ustawy Prawo budowlane?

Z perspektywy inwestora, wykonawców oraz innych osób zaangażowanych bezpośrednio w proces budowlany, do najistotniejszych przepisów ustawy Prawo budowlane należy zaliczyć przede wszystkim te, które określają prawa i obowiązki wszystkim uczestników procesu budowlanego. Oprócz tego niezwykle istotne są również przepisy określające, kiedy konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, a kiedy wystarczy samo zgłoszenie budowy, jakie dokumenty są potrzebne, kiedy można przystąpić do robót budowlanych, na jakich zasadach można wznosić budynki gospodarcze czy tymczasowe obiekty budowlane, jakie są zadania poszczególnych podmiotów procesu budowlanego, a także - jaka odpowiedzialność ciąży na podmiotach, które naruszyły przepisy prawa budowlanego. 

Jakie informacje zawarte są w prawie budowlanym?

Ustawa prawo budowlane składa się z jedenastu rozdziałów oraz załącznika do ustawy. Rozdział pierwszy zawiera przepisy ogólne - w tym m.in. definicje poszczególnych pojęć, które pojawiają się w dalszej części ustawy. Rozdział drugi dotyczy samodzielnych funkcji w budownictwie (przepisy określają, kto i pod jakimi warunkami może je wykonywać), z kolei rozdział trzeci wskazuje prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego. Przepisy w nim zawarte są niezwykle istotne z punktu widzenia inwestorów. 

Rozdział czwarty ustawy Prawo budowlane określa zasady postępowania poprzedzającego rozpoczęcie robót budowlanych; rozdział piąty - warunki rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych. Kolejne rozdziały określają zasady utrzymywania obiektów budowlanych (rozdział szósty), procedury na wypadek katastrofy budowlanej (rozdział siódmy), zadania i uprawnienia organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego (rozdział ósmy). W rozdziale dziewiątym znajdują się przepisy karne - to właśnie ten rozdział ustawy określa, co grozi za nieprzestrzeganie określonych przepisów prawa budowlanego. Z kolei rozdział dziesiąty wskazuje zakres odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. W rozdziale jedenastym zamieszczono przepisy końcowe. 

Od kiedy obowiązuje nowe prawo budowlane?

Ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. weszła w życie 1 stycznia 1995 r. i obowiązuje - po licznych nowelizacjach - do dzisiaj. Obecna wersja przepisów prawa budowlanego obowiązuje od 10 sierpnia 2022 r. Ostatnia aktualizacja została dokonana za pośrednictwem ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Już wkrótce ma jednak wejść w życie kolejna nowelizacja ustawy; przewiduje się, że nowe przepisy zaczną obowiązywać jeszcze w pierwszej połowie 2023 r. Nowe przepisy zakładają m.in. rozszerzenie katalogu budów niewymagających decyzji o pozwoleniu na budowę. Jeśli nowelizacja wejdzie w życie, pozwolenia nie będą wymagać wszystkie domy jednorodzinne - bez ograniczeń powierzchniowych (obecnie pozwolenia nie trzeba mieć w przypadku budowy domu jednorodzinnego o powierzchni do 70 mkw.). 

Kto nadzoruje realizację prawa budowlanego?

Kontrolą przestrzegania przepisów prawa budowlanego zajmują się organy nadzoru budowlanego. Samodzielnym organem najniższego szczebla jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Do jego obowiązków należy nie tylko kontrola obiektu budowlanego lub jego części oraz utrzymania obiektu, ale także przyjmowanie zawiadomień o stanie zagrożenia w obiekcie budowlanym czy wydawanie nakazów usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń wykrytych w istniejącym obiekcie budowlanym. 

Na poziomie województwa organem nadzoru budowlanego jest wojewoda, jednak działa on przy wsparciu ze strony wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego. Organem najwyższego szczebla jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. 

Podsumowanie

Ustawa Prawo budowlane, wraz z innymi ustawami i rozporządzeniami, określa, w jaki sposób i na jakich zasadach może przebiegać proces budowlany. Inwestorzy, przed przystąpieniem do inwestycji, powinni dokładnie przestudiować najważniejsze przepisy - tak, by później nie ponieść odpowiedzialności karnej z tytułu naruszenia prawa.