Problemy z płaceniem podatku od sprzedaży mieszkania po śmierci małżonka

Aneta Mościcka
Aneta Mościcka

Data publikacji: 16.05.2013, Data aktualizacji: 16.05.2013

Średnia ocen 4/5 na podstawie 1 głosu

Problemy z płaceniem podatku od sprzedaży mieszkania po śmierci małżonka
Urzędy skarbowe nakazują płacić podatek dochodowy od sprzedaży nieruchomości po śmierci małżonka, w sytuacji gdy byli oni objęci wspólnością majątkową. Zdaniem organów podatkowych w takim wypadku drugi z małżonków uzyskuje w spadku drugi raz udział w tej samej nieruchomości. Tę interpretację kwestionuje Rzecznik Praw Obywatelskich, który zwrócił się do ministra finansów o zajęcie stanowiska.

Chodzi o sytuację, gdy małżonkowie objęci wspólnością majątkową kupują nieruchomość do majątku wspólnego. Za życia nie zawierają umów znoszących wspólność majątkową. Następnie jeden z nich umiera, a spadek po nim nabywa w drodze dziedziczenia drugi małżonek. Wdowa lub wdowiec często sprzedaje nieruchomości np. w drodze umowy dożywocia przed upływem 5 lat od końca roku, w którym nastąpiła śmierć współmałżonka.


W takich wypadkach urzędy skarbowe zajmują stanowisko, zgodnie z którym w wyniku śmierci jednego z małżonków znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej, drugi małżonek nabywa w drodze spadku po raz drugi udział w tej samej nieruchomości. W konsekwencji, zdaniem organów podatkowych, w przypadku gdy wdowa lub wdowiec zbywa nieruchomość w drodze umowy dożywocia, udział nabyty w drodze dziedziczenia stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli nie upłynęło 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym nastąpiło nabycie (rozumiane jako dzień śmierci współmałżonka).


Wiele skarg w tej kwestii napływa do Rzecznika Praw Obywatelskich (dalej: RPO), który wystąpił do ministra finansów o zajęcie stanowiska odnośnie tego problemu.

 

RPO: urzędy skarbowe nieprawidłowo interpretują przepisy

 

Zdaniem RPO organy podatkowe błędnie interpretują pojęcia „nabycie" z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisy dotyczące wspólności małżeńskiej, zawarte w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Ze względu na to istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie jest możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości. Wynika to z faktu, że wspólność małżeńska jest szczególnym rodzajem współwłasności, jest to bowiem wspólność bezudziałowa, w czasie której trwania małżonkowie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego jako całości.


Skoro z uwagi na wspólność majątkową nie można wyodrębnić udziałów, które małżonkowie posiadali w chwili nabycia nieruchomości w małżeństwie, to w konsekwencji nie można przyjąć, że 5-letni termin biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze spadku – uważa RPO.


RPO podkreślił, że problem jest poważny, bo dotyka przede wszystkim osób starszych, które po śmierci współmałżonka bardzo często decydują się na zbycie nieruchomości m.in. w drodze umowy dożywocia z powodów finansowych oraz zdrowotnych, nie zdając sobie sprawy z negatywnych konsekwencji podatkowych takiej decyzji.

 

Sądy stoją po stronie podatników

 

Warto dodać, że sądy stoją w tej stronie po stronie podatników. Np. w wyroku z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że nie ma możliwości określenia w jakiej części nastąpiło nabycie nieruchomości, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. przez małżonków nabywających razem tą nieruchomość a pozostających w majątkowej wspólności małżeńskiej. Nie jest też możliwe nabycie w określonym udziale nieruchomości przez małżonków pozostających we wspólności majątkowej małżeńskiej i działających jednocześnie, co wynika z istoty wspólności małżeńskiej. NSA uznał w ww. wyroku za błędny pogląd organów podatkowych, zgodnie z którym, w wyniku śmierci jednego małżonków znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, ponieważ, z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia.


W podobnym tonie wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1474/11.


Na razie brak odpowiedzi ze strony Ministerstwa Finansów na pismo RPO.

 

Aneta Mościcka
Aneta Mościcka

Dziennikarka od 2000 roku, prawnik, z odbytą aplikacją sądową. Autorka wielu publikacji z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego, gospodarczego i prawa związanego z nieruchomościami.

Subskrybuj rynekpierwotny.pl w Google News

PODZIEL SIĘ:

KATEGORIE:

OCEŃ ARTYKUŁ:

Komentowanie dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników.

    Artykuły powiązane

    Nagrody i wyróżnienia

    nagroda forbes 2022
    nagroda forbes 2021
    nagroda digital excellence awards 2022
    nagroda laur klienta 2023
    nagroda dobry pracodawca 2023
    nagroda gazele biznesu 2023
    Twoja przeglądarka nie jest obsługiwana

    Nowa odsłona RynkuPierwotnego została stworzona w oparciu o najnowsze technologie zapewniające szybsze działanie serwisu i maksymalne bezpieczeństwo. Niestety, Twoja aktualna przeglądarka nie wspiera tych technologii.

    Sugerujemy pobranie najnowszej wersji jednej z poniższych wyszukiwarek: