Ile naprawdę mieszkań brakuje w Polsce?

Na początku tego roku analitycy Home Broker wyliczyli, że w Polsce brakuje około 940 tys. lokali, a w złym stanie technicznym może być w Polsce ponad 1,5 mln mieszkań. Łącznie, zdaniem Home Broker, w Polsce brakuje 2,4 mln mieszkań.

Ostatnio Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zdementowało te dane. W odpowiedzi na interpelację poselską (nr 18797) resort budownictwa podkreślił, że dane Home Broker nie mają pokrycia w faktach i w publikowanych danych statystycznych. Aktualny stan mieszkalnictwa jest odbiciem wielu procesów historycznych, gospodarczych i demograficznych. W podaniu prawidłowych danych na temat deficytu mieszkań w Polsce w dużym stopniu pomogły ogłoszone 29 maja 2013 r. częściowe wyniki narodowego spisu powszechnego przeprowadzonego w 2011 r.

Resort budownictwa wskazał, że podstawową miarą opisującą sytuację mieszkaniową w danym kraju jest tzw. statystyczny deficyt mieszkaniowy, który oblicza się jako różnicę pomiędzy liczbą zamieszkałych mieszkań a liczbą gospodarstw domowych. Jest to współczynnik, który umożliwia również porównywanie sytuacji mieszkaniowej w różnych krajach. Wskazuje na to, ile gospodarstw domowych zamieszkuje niesamodzielnie (w mieszkaniach, w których zamieszkują również inne gospodarstwa domowe).

Ostatni narodowy spis powszechny obejmował dane ustalone na koniec marca 2011 r. Podsumowanie opublikowanych danych w porównaniu z danymi z poprzednich spisów przedstawia poniższa tabela.

Tabela 1. Statystyczny deficyt mieszkaniowy w Polsce w 1988 r., 2002 r. i
2011 r.

Przy ustaleniu statystycznego deficytu mieszkaniowego na koniec maja 2013 r. resort budownictwa przyjął następujące założenia:

— w okresie kwiecień 2011 – maj 2013 wybudowano w Polsce 303,9 tys.
mieszkań,
— mieszkania te w całości zostały zamieszkane – jest to oczywiście założenie upraszczające, bo w rzeczywistości część tych mieszkań jeszcze nie zasiedlono, ale jednocześnie można założyć, że zasiedlona została część
mieszkań, które na koniec marca 2011 r. były wykazywane przez GUS jako niezamieszkane,
— liczba gospodarstw domowych w analizowanym okresie była stała.

Przyjmując powyższe założenia można oszacować, że wysokość statystycznego deficytu mieszkaniowego na koniec maja 2013 r. wyniosła 735,4 tys. mieszkań – podkreślił resort budownictwa. Ministerstwo stwierdziło, że statystyka deficytu mieszkaniowego nie obejmuje przypadków, w których zamieszkiwanie w jednym mieszkaniu więcej niż jednego gospodarstwa domowego jest wynikiem świadomego wyboru bądź tradycji. Jest to istotne na obszarach wiejskich, gdzie występuje tradycja zamieszkiwania wielopokoleniowych rodzin składających się z kilku gospodarstw domowych w jednym domu. Potwierdzają to dane zawarte w tabeli 1, z których wynika, że przy szybkim spadku statystycznego deficytu mieszkaniowego w miastach na obszarach wiejskich deficyt ten jest względnie stały i oscyluje wokół 500 tys. mieszkań.

Jeśli chodzi o nowowybudowane mieszkania, to według danych Ministerstwa Budownictwa szczególnie wysokie efekty budownictwa mieszkaniowego miały miejsce w latach 2008-2012 (dane w tabeli nr 2).


Tabela 2. Liczba mieszkań oddanych do użytku i ich przeciętna powierzchnia w latach 1990–2013*

Z danych resortu budownictwa wynika, że w okresie transformacji dużym zmianom uległa jakość mieszkań i warunki zamieszkania Polaków. Potwierdzają to wszystkie wskaźniki badań statystycznych, obrazujące standard powierzchniowy mieszkań, gęstość zamieszkania czy dostępność podstawowych udogodnień sanitarnych i technicznych.

Tabela 3. Warunki mieszkaniowe w Polsce w latach 1988, 2002 i 2011 (mieszkania zamieszkane stale). Tabela 3 prezentuje podstawowe parametry mieszkań w Polsce w latach sporządzenia ostatnich spisów powszechnych.

Tabela 4 pokazuje dostęp do podstawowych udogodnień sanitarnych i technicznych. W okresie transformacji zanotowano duży postęp pod względem jakości zamieszkania, jest to szczególnie widoczne na obszarach wiejskich.

Tabela 4. Mieszkania wyposażone w instalacje w latach 1988, 2002 i 2011 (% ogółu mieszkań, mieszkania zamieszkane stale i tymczasowo).