Dziedziczenie długów ze spadku

Zastanawiasz się, czy przyjmując spadek po członku rodziny odziedziczysz po nim również długi? Obawiasz się, że będziesz musiał spłacać zadłużenie dalekiego krewnego po jego śmierci? A może zastanawiasz się, czy odrzucić spadek, czy przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza? Na te oraz inne pytania dotyczące dziedziczenia długów spadkowych, odpowiedzi znajdziesz w naszym artykule.

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:

• kto wchodzi w ustawowy krąg spadkobierców
• jakie konsekwencje pociąga za sobą przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
• co wchodzi w skład spadku 

Dziedziczenie przez spadkobierców 

Na wstępie wyjaśnić należy, kto wchodzi w ustawowy krąg spadkobierców. W pierwszej kolejności dziedziczy zatem małżonek i dzieci spadkodawcy. W przypadku ich braku jego rodzice, a następnie rodzeństwo i jego dzieci. Finalnie, w braku innych spadkobierców, dziedziczą dziadkowe spadkodawcy. Jeżeli nie dożyli oni otwarcia spadku (zmarli wcześniej), spadek przechodzi na ich dzieci, a następnie wnuki.

Jeżeli żaden ze ww. członków rodziny nie dożył otwarcia spadku, spadek przypada gminie, w której zamieszkiwał zmarły. Gdy zaś brak jest jego miejsca zamieszkania na terenie kraju, Skarbowi Państwa.

Jak widzimy, krąg spadkobierców jest bardzo szeroki, jednak kolejne osoby wchodzą do niego dopiero przy braku wcześniejszych spadkobierców. Przykładowo, rodzeństwo spadkodawcy dziedziczyć będzie dopiero wtedy, gdy do spadku nie przystąpiły dzieci, małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Innymi słowy, najpierw dziedziczy najbliższa rodzina i dopiero, gdy nie przejmie ona spadku, dziedziczyć będą dalsi krewni zmarłego.

Spadek - co wchodzi w jego skład? 

Niestety, po zmarłym dziedziczymy nie tylko jego mienie, ale także zobowiązania, w tym długi. Tym samym, przyjmując spadek możemy spotkać się z koniecznością przynajmniej częściowej spłaty zadłużenia spadkodawcy.

Czy zawsze dziedziczymy długi? 

Zanim odpowiemy na to pytanie, należy wyjaśnić procedurę nabywania prawa do spadku. Mianowicie, w przeciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku, każdy spadkobierca może złożyć oświadczenie o:

• odrzuceniu spadku – powoduje to, że osoba taka traktowana jest, jakby nie dożyła otwarcia spadku, w jej miejsce do spadku wchodzą zatem dalsi krewni. Przykładowo, jeżeli brat zmarłego odrzuci spadek, to na jego miejsce wejdą jego dzieci,
• prostym przyjęciu spadku – oznacza to przyjęcie spadku wraz ze wszystkimi zobowiązaniami,
• przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza – w tym przypadku spadkobierca odpowiadać będzie za długi spadkowe wyłącznie do tzw. czystej wartości spadku. Ustala się ją na podstawie spisu inwentarza sporządzanego przez sąd albo komornika sądowego, względnie w oparciu o wykaz inwentarza sporządzony przez spadkobierców. Ten ostatni zastąpi spis inwentarza, tylko gdy nie zostanie zakwestionowany przez innych spadkobierców i wierzycieli. W takim wypadku, sąd nakaże sporządzenie spisu inwentarza. Wartość spadku ustalona w takim spisie (względnie wykazie) stanowić będzie górną granicę odpowiedzialności spadkobierców.

Jeżeli spadkobierca nie złoży oświadczenia w wyżej wymienionym terminie 6 miesięcy, przyjmuje się że przyjął on spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Wyjaśnić także należy w jaki sposób obliczać ów okres. Dla spadkobierców dziedziczących w pierwszej linii, okres ten zaczyna biec od dnia, w którym dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy. Dla dalszych spadkobierców dopiero od dnia, gdy spadkobiercy dziedziczący przed nimi odrzucą spadek, bądź zostaną uznani przez sąd za niegodnych dziedziczenia.

Przykładowo, jeżeli spadkodawca zmarł 01 marca 2020 roku, a osoby dziedziczące w pierwszej linii odrzucą spadek w dniu 01 sierpnia 2020 roku, to dla spadkobierców dziedziczących w drugiej linii okres 6 miesięcy będzie liczony od dnia, w którym dowiedzą się o ww. odrzuceniu spadku.

Odnośnie dziedziczenia zobowiązań, wskazać jeszcze należy, że jeżeli spadkobierców jest kilkoro, to do przeprowadzenia działu spadku odpowiadać będą oni solidarnie. Natomiast po dziale spadku, proporcjonalnie do ich udziałów w spadku. Przykładowo, jeżeli danemu spadkobiercy przypadnie ¼ spadku, będzie on odpowiadał za ¼ zobowiązań spadkodawcy. Rzecz jasna, w przypadku dziedziczenia z dobrodziejstwem inwentarza, górną granicę odpowiedzialności spadkobierców stanowić będzie czysta wartość spadku.

Przyjąć, odrzucić, czy przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza? 

O tym, które z tych rozwiązań będzie korzystniejsze decydować będą okoliczności konkretnej sprawy. W szczególności zaś wysokość potencjalnych zobowiązań spadkodawcy. Należy mieć również na względzie skutek odrzucenia spadku dla dalszej rodziny zmarłego.

Jeżeli dana osoba odrzuci bowiem spadek, w jej miejsce wstąpią kolejne, które również będą musiały złożyć stosowne oświadczenie w przedmiocie spadku. Tu znaczenie ma także to, czy osoby powołane do spadku są niepełnoletnie. W przypadku takich osób, aby odrzucić spadek konieczne jest uzyskanie zgody sądu opiekuńczego. To zaś wydłuża i komplikuje procedurę.