Ile mieszkań stoi pustych w Polsce?

Epidemia koronawirusa zwróciła uwagę na problem, jakim mogą być puste mieszkania na wynajem. W przypadku naszego kraju, takie zjawisko dotyczyło mieszkań przeznaczonych pod wynajem krótkoterminowy oraz części tradycyjnie wynajmowanych „M”.

Warto zatem sprawdzić, czy jeszcze przed pandemią Polska cechowała się wysokim udziałem niezasiedlonych mieszkań i domów. Ciekawej odpowiedzi na to pytanie udzielają dane Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). 

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:

• gdzie jest więcej pustych mieszkań, na wsi czy w mieście
• czy ilość pustostanów będzie rosła
• jakie inne kraje zmagają się z wyludnianiem

Niezamieszkałe lokale na terenach wiejskich 

Podczas poszukiwania informacji na temat odsetka mieszkaniowych pustostanów w Europie, najłatwiej jest znaleźć dane Eurostatu. Niestety pochodzą one z 2011 roku, co stawia ich aktualność pod sporym znakiem zapytania.

Na nowsze szacunki Europejskiego Urzędu Statystycznego o niezasiedlonych mieszkaniach trzeba będzie jeszcze poczekać (do zakończenia i podsumowania kolejnej serii spisów powszechnych w UE). Informacje OECD, które zostały zaprezentowane na poniższym wykresie są natomiast znacznie nowsze. Wiele z nich dotyczy 2018 roku.

Ważny jest fakt, że Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oszacowała udział pustostanów osobno dla wsi oraz miast. Taki podział wydaje się istotny, bo w różnych krajach zwykle widoczne są dysproporcje dotyczące odsetka niewykorzystanych lokali z miasta oraz pustych wiejskich domów.   

Chcesz kupić dom? Zobacz najlepsze oferty

Analiza danych OECD sugeruje, że w większości porównywanych krajów na obszarach wiejskich można znaleźć więcej pustostanów. W przypadku Polski, udział lokali i domów, które nie są zasiedlone wynosi około 11% na wsi. Wynik z miast jest około dwa razy mniejszy.

Ogólnie rzecz biorąc, Polska należy do tych analizowanych krajów, które cechują się względnie niedużym odsetkiem pustostanów. O wiele większy problem z pustymi domami (zwłaszcza na wsiach) mają Czesi, Słowacy oraz Rumuni.

Dane czeskiego ministerstwa rozwoju regionalnego potwierdzają problem dotyczący dużego odsetka pustostanów na wsiach. W przypadku miejscowości liczących mniej niż 200 mieszkańców, udział niezamieszkanych domów oscyluje bowiem na poziomie 30% - 40%. Spore znaczenie ma również fakt, że takie kraje, jak np. Czechy, Rumunia i Słowacja cechują się większym nasyceniem mieszkaniami niż Polska, czyli wyższą liczbą lokali i domów w przeliczeniu na 1000 osób.

Prognozowany wzrost pustostanów 

Skala problemu związanego z polskimi pustostanami na razie jest jeszcze daleka od tej dotyczącej Czech. Można jednak oczekiwać, że w następnej dekadzie udział niezasiedlonych lokali i domów na obszarze Polski, będzie już znacznie wyższy od wyniku prezentowanego na wykresie.Taki wniosek nasuwa się po przeanalizowaniu prognoz demograficznych dla naszego kraju, które przygotowuje Główny Urząd Statystyczny.

Sytuacja związana z depopulacją i pustostanami na pewno będzie zróżnicowana w skali poszczególnych powiatów oraz gmin. Potwierdzenie stanowi poniższa mapa prezentująca gminy, w przypadku których do 2030 r. przewidywany jest spadek liczby ludności przekraczający 10%. Mapa bazująca na prognozie GUS wskazuje, że najwięcej niezamieszkanych domów i lokali może się pojawić na obszarach, które są położone z dala od większych ośrodków miejskich.

Warto zwrócić uwagę na stosunkowo dużą liczbę szybko wyludniających się gmin na terenie tzw. Ściany Wschodniej oraz na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie (blisko granicy z Czechami). Specyficznym przypadkiem jest Łódź, która nadal zmaga się z demograficznym regresem. Opisywany problem raczej nie będzie widoczny w okolicach pięciu metropolii (Warszawy, Krakowa, Poznania, Wrocławia oraz Gdańska).

Ile mieszkań aktualnie stoi pustych?

Główny Urząd Statystyczny stopniowo opracowuje wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku. Wspomniana instytucja niedawno podała informacje dotyczące między innymi odsetka pustych lokali i domów w poszczególnych województwach.

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, w 2021 roku poszczególne województwa cechowały się następującym odsetkiem pustych lokali i domów (mieszkań): 

• woj. dolnośląskie - pustostany jako 11,4% ogółu mieszkań
• woj. kujawsko-pomorskie - 9,7%
• woj. lubelskie - 13,5%
• woj. lubuskie - 9,6%
• woj. łódzkie - 12,8%
• woj. małopolskie - 14,8%
• woj. mazowieckie - 13,7%
• woj. opolskie - 8,9%
• woj. podkarpackie - 11,1%
• woj. podlaskie - 14,7%
• woj. pomorskie - 12,3%
• woj. śląskie - 10,4%
• woj. świętokrzyskie - 13,5%
• woj. warmińsko-mazurskie - 10,2%
• woj. wielkopolskie - 10,8%
• woj. zachodniopomorskie - 11,8%

W skali całej Polski, ostatni spis powszechny wykazał 15,34 miliona mieszkań. Około 12,1% z nich było pustych, co daje wynik na poziomie 1,86 mln. Na podstawie danych GUS z końca 2020 r. wiemy również, że szacunkowa liczba pustostanów zarządzanych przez gminy (jako mieszkania komunalne i socjalne) wynosi ok. 64 000.

Przeważająca część pustostanów to zatem lokale i domy należące do osób prywatnych. Dużą grupę pustostanów mogą stanowić starsze i słabo zlokalizowane domy.

Odsetek pustostanów względem gmin 

Ciekawych informacji na pewno dostarcza też kolejna (poniższa) mapa pokazująca odsetek pustostanów w skali poszczególnych gmin. Uwagę zwraca nie tylko wielkość zasobu mieszkaniowego Warszawy względem pozostałych polskich miast, odzwierciedlana przez średnicę koła. Trzeba odnotować również stosunkowo wysoki udział pustostanów, które GUS stwierdził w polskiej stolicy (ok. 20%).

Ten wynik jest pokazywany przez wycinek okręgu. Jeżeli chodzi o inne duże miasta, to ich udział pustostanów jest wzajemnie zbliżony - nieco mniejszy niż w przypadku Warszawy (10% - 15%). Warto oczywiście pamiętać, że prezentowane informacje zbierano w ramach spisu powszechnego, gdy jeszcze nasilona była pandemia COVID-19. Pandemiczna sytuacja mogła zwiększyć liczbę mieszkań, które okresowo opuścili studenci.